Deze keer zijn we in gesprek met Monique Sweep. Monique is directeur van Deltawind, een van de grootste en oudste energiecoöperaties van Nederland, en sinds 2021 uitvoerend bestuurder. Vanuit Goeree-Overflakkee werkt ze samen met leden, collega-coöperaties en gemeenten aan een eerlijke en duurzame energietransitie. Hoe begon ze ooit in deze wereld, en wat kunnen kleinere coöperaties leren van de weg die Deltawind heeft afgelegd?
Ik had geen verstand van windmolens – maar wel van mensen bij elkaar brengen
Voordat Monique in 2009 aan de slag ging bij Deltawind, werkte ze in Naarden-Bussum in een energieteam dat zich bezighield met het verduurzamen van woningen. Dat ging voornamelijk met behulp van subsidies. “Ik dacht wel eens, hadden we maar een windmolen.” En toen, een paar maanden later, kwam er toevallig een vacature bij Deltawind voorbij. Haar achtergrond als bouwkundig ingenieur en ervaring als succesvol ondernemer in de milieuadvieswereld komen daar goed van pas. “Ik had geen verstand van windmolens, zei ik bij mijn sollicitatie – maar wel van mensen bij elkaar brengen en ideeën handen en voeten geven. Mooi hoe soms alles zo op z’n plek valt.”
Neem mensen mee in het idee dat energie in handen van de bevolking normaal is
Inmiddels is Deltawind diep verankerd op Goeree-Overflakkee. Monique merkt dat veel kleine coöperaties worstelen met de start. “Het was in onze beginjaren een stuk simpeler om te beginnen. Windmolens waren goedkoper, de handleiding was slechts 35 pagina’s lang en je kon sneller aan de slag. Maar onverminderd belangrijk is je achterban organiseren. Dat is – nog steeds – opgave nummer één. Mensen meenemen in het idee dat energie in handen van de bevolking normaal is. Alleen dan krijg je een beweging van de grond.” Die verbinding vraagt om echt contact. “We zijn destijds gewoon de wijken ingegaan. Huis-aan-huis. Gesprekken voeren, luisteren, persoonlijk verbinden. Daar begint het mee.”
We moeten elkaar rugdekking geven
Om de coöperatieve energiesector verder te brengen in Nederland is nog meer bundeling van krachten nodig vindt Monique. “We worden gebeld met deze vraag: kunnen jullie ons financieel ondersteunen. Dat willen we wel, en dat doen we ook. Maar uiteindelijk zou je willen dat je niet voor ieder initiatief op die manier moet samenwerken. We moeten elkaar rugdekking geven. Niet met een projectje hier of daar, maar structureel.”
Monique pleit voor een fonds dat bij financial close kan instappen. “Voor het ontwikkelstuk hebben we al subsidies. Maar ook na dat punt hebben kleinere coöperaties rugdekking nodig. Als een kleine coöperatie haar huiswerk heeft gedaan en een goed plan heeft, dan moeten wij als grotere coöperaties zeggen: wij staan achter jullie. Zodat ze door kunnen. Want de noodzakelijke inbreng van eigen vermogen is inmiddels zo groot dat dit als klein clubje lastig op te brengen is. Wel is ons pleidooi dat veel meer ingezet wordt op leden werven.”
Ook het netwerk van ECRR vindt ze daarbij van waarde. “Een koepel versterkt. Je kunt samen dingen oppakken. Je hebt lokale coöperaties nodig om lokaal kansen te checken, je politieke lobby te doen, de opbouw van de achterban et cetera. Het probleem ligt bij administratie, communicatie, governance. Dat is tijdrovend en kostbaar om alleen te dragen; dat zou veel efficiënter kunnen. Hier kan de sector echt op omvallen. We moeten dus onze krachten nog beter bundelen. Als ECRR, maar eigenlijk nog breder. Om samen die efficiency-slag te kunnen maken.”
Zorg dat je erbij bent als het systeem verandert
Monique onderstreept het belang van meebewegen met het energiesysteem van morgen. Daarom doet Deltawind mee aan DELTA21: een groot opslagsysteem voor water én energie in de vorm van een valmeer voor de kust van het Haringvliet, in de regio Rijnmond. “We weten niet hoe het energiesysteem er in de toekomst precies uitziet. Maar dat we veel meer energie gaan gebruiken – ook door digitalisering en AI – staat wel vast. En opslag is daarbij een grote uitdaging.”
Volgens Monique kunnen energiecoöperaties het zich niet veroorloven om langs de zijlijn te blijven staan. “Wij denken dat een systeem als het valmeer straks een belangrijke rol gaat spelen. Dan moet je nu meepraten en zorgen dat je een voet tussen de deur hebt. Alleen door nu in te stappen, hebben we straks een stem – en kunnen we blijven garanderen dat ook bij dit soort grote ontwikkelingen lokale bewoners en onze leden worden betrokken. ”
