Yvette Prinsen is gefascineerd door de stad. In haar werk als planoloog ging het vooral over de fysieke kant van steden: de ruimtelijke inrichting en de volkshuisvesting. Maar haar fascinatie verschoof al snel naar de menselijke kant: hoe mensen samenleven, elkaar ontmoeten en samenwerken. Bij Energie van Rotterdam (EvR) en de energiecoöperaties Zon op Zuid en Blijstroom, zet ze zich nu – betaald en vrijwillig – in voor de een sociale energietransitie in Rotterdam.
Yvette: “Zo rond 2013 werd er overal flink bezuinigd op publieke voorzieningen en ontmoetingsplekken. Er ontstonden gaten in de voorzieningen voor mensen, terwijl de behoeftes hetzelfde bleven. Bewoners gingen toen zelf nieuwe initiatieven opzetten om die gaten te dichten.” Haar betrokkenheid bij wijknetwerken en burgerinitiatieven zoals Zorgvrijstaat en Huize Middelland in Rotterdam-West, brachten haar in contact met andere ondernemende burgers. Het was ook in deze context dat ze kennismaakte met energiecoöperatie Blijstroom. “In 2015 zat Jelte Boeijenga bij mij aan de keukentafel om uit te leggen wat Blijstroom is en wat ik kon doen. En zo kocht ik paneeldelen in het eerste coöperatieve zonnedak van Rotterdam, in mijn eigen wijk. In 2017 was dat eerste zonnedak een feit en trad ik toe tot het bestuur van dit dak, toen nog een aparte coöperatie. Dat was echt een belangrijke stap voor mij in mijn coöperatieve carrière.”
“Ik ontdekte dat het hierom gaat: Je zet samen iets goeds neer wat alleen niet zou lukken. Je doet als individu mee, maar de kracht zit in het collectief: samen bepalen, samen realiseren en samen profiteren. Zonder dat ‘samen’ is er geen project.”
Het Rotterdamse model: iedereen kan meedoen
“Ons eerste model was vrij standaard, zoals je dat nu ook nog ziet. Mensen investeren in een project en krijgen daar individueel rendement voor terug. Maar in wijken met mensen met kleinere budgetten werkt dat niet voor iedereen. Een eerste experiment in Rotterdam met een lage instap, is opgepakt door Blijstroom, de Aktiegroep Het Oude Westen en Stichting de Verre Bergen. Zij maakten mogelijk dat bewoners konden deelnemen zonder zelf een groot bedrag in te leggen. Ze kregen een uitgestelde betalingsregeling en hielden zelfs wat rendement over. Dat gaf ons het inzicht: zo kan het ook!”
“Sinds 2021 gebruiken we het ‘Rotterdamse model’, dat in 12 van de 16 zonnedaken in de stad wordt toegepast. Dat werkt volgens een ander principe. Bewoners kunnen met een kleine inleg instappen en daar krijgen ze een bescheiden rendement van 2,5% op. De winst gaat naar het collectief, in de vorm van een wijkfonds. Daarmee investeren we in de buurten rondom de zonnedaken. Het is een model dat solidariteit en collectiviteit bevordert.”
Broodnodige politieke steun voor coöperaties
EvR werd eind 2020 opgericht als samenwerkingsverband van de Rotterdamse energiecoöperaties. Om zo de ontwikkeling van de coöperatieve zonnedaken aan te jagen en de belangen van de Rotterdamse energiecoöperaties in de stad te behartigen. “Het doel is professionaliseren van de energiecoöperaties, en één stem te hebben richting overheid, markt en politiek,” legt Yvette uit. “We willen het belang van de coöperatieve energietransitie binnen de stad goed overbrengen.”
Yvette is trots op wat er al bereikt is. “In Rotterdam hebben we het idee van een coöperatieve energietransitie goed kunnen uitleggen aan de politiek. We hebben partijen laten zien waarom dit een goed idee is voor álle Rotterdammers.” Maar er is nog veel werk te doen. “We moeten gemeente, andere grote organisaties in de stad én Rotterdammers goed blijven informeren over de voordelen van samenwerken met energiecoöperaties. Een goed verhaal maken met elkaar, over nut en noodzaak, maar ook over onze ambities, gaat ons daarbij helpen. ”
Een regionaal model
Yvette benadrukt hoe belangrijk een goede samenwerking tussen energiecoöperaties is. “De samenwerking zorgt voor duidelijkheid voor bewoners en voorkomt concurrentie tussen de coöperaties. Ook helpt het met het verkrijgen van politieke steun. We merken dat ons Rotterdamse model aanslaat. In Delfshaven en op Zuid doen veel leden mee met een lage instap. Rotterdammers die anders misschien niet mee zouden kunnen doen. Als we niet werken aan een eerlijke energietransitie in onze stad, dan verliezen we niet alleen politieke en maatschappelijke steun, maar dan laten we vooral ook onze eigen idealen in de steek.”
Yvette ziet kansen om dit model op regionale schaal uit te breiden via ECRR. “Rotterdamse energiecoöperaties werken al onder één model. Wat zou het mooi zijn als we dat verder kunnen ontwikkelen tot een eerlijk, solidair model voor de hele regio. Dat we de lage instap ook daar mogelijk maken. Want energiecoöperaties zijn er voor de langere termijn. We willen dat iederéén in de toekomst toegang heeft tot een duurzame, lokale en stabiele energievoorziening, voor een eerlijke prijs. Dat betekent dat we nu al moeten werken aan het wegnemen van drempels, zodat ook echt iedereen mee kan doen.”
